Wijzer worden van oude klokken

Waar deze gids over gaat

Een oude klok koopt zichzelf niet uit. De naam op de wijzerplaat is vaak die van de winkelier, het bouwjaar staat op een plaatje achter de kast, en of het slagwerk klopt blijkt pas op het hele uur. Deze gids zet die kennis op een rij: per merk, per soort klok en per handeling.

De teksten gaan over herkennen en dateren, over wat er aan een klok kan mankeren en over wat een klok nodig heeft om te blijven lopen. Waar een feit omstreden is, staat dat erbij. Waar bronnen elkaar tegenspreken, staat er geen getal.

Twaalf merken uitgelicht

Van elk merk staan hier de plaats, de periode, het beeldmerk en de manier waarop het stuk te dateren is.

• Junghans

  Ooit de grootste klokkenfabriek ter wereld. Te herkennen aan de ster op wijzerplaat en achterplaat.

• Mauthe

  Wekkers, slingerklokken en buffetklokken uit Schwenningen. De adelaar op de plaat dateert het stuk.

• Warmink, ook wel WUBA

  Het Nederlandse merk achter veel Zaanse en Friese klokken. Kast eigen fabricage, uurwerk ingekocht.

• Hermle

  Uurwerkleverancier van half klokkenland. De datumcode op de achterplaat geeft het bouwjaar prijs.

• Schatz

  De naam achter de 400-dagenklok onder de stolp. Achterop staat vaak maand en jaar.

• Kern und Soehne

  Duitse jaaruurwerken met massieve messing platen. Het beeldmerk staat onder de XII.

Alle merken in de gids

Per soort klok

• Wandklok

  Hangt aan de wand, loopt op een veer of op gewichten, vaak met slagwerk.

• Tafelklok

  Staat op een kast of schouw, meestal veergedreven, vaak met slagwerk op een gong of veerstaven.

• Regulateur

  Wandklok met lange slinger en strakke kast, gebouwd op nauwkeurigheid.

• Koekoeksklok

  Gewichtenklok met blaasbalgen, luikje en vogel, uit het Zwarte Woud.

• Wekker

  Klein, veergedreven, met een apart wekwerk en een bel of gong.

• Barometer

  Geen klok, wel hetzelfde vakgebied: een instrument dat luchtdruk meet.

Handelingen die iedereen zelf kan doen

• Opwinden

  Vaste dag, rustige beweging, en niet doorzetten bij weerstand.

• Gelijkzetten en regelen

  Vooruit draaien mag, achteruit meestal niet, en de lens regelt het tempo.

• Slagwerk bijzetten

  De klok laten uitslaan en daarna alleen de uurwijzer verzetten.

• Ophangen en waterpas zetten

  Een gelijkmatige tik is het bewijs dat de klok goed hangt.

Alle onderhoudspagina's